A true gift of mother earth: the use and significance of obsidian at Çatalhöyük

Abstract This paper reviews 50 years of obsidian studies at Neolithic Çatalhöyük in the Konya plain, central Anatolia. A number of key issues are addressed: (1) the source of the site's raw materials, the means and forms by which the obsidian was introduced to the site and the role of Çatalhöyük in the supra-regional dissemination of these raw materials; (2) the alleged gender associations of certain obsidian goods in the burial record and beyond; (3) a more general consideration of the social significance of the circulation and consumption of obsidian at the site, including the phenomena of hoarding and gifting, plus the important role of projectiles in the creation of social identities and various forms of ritual behaviour, not least the termination of the life of a building/individual; (4) the technotypological and raw material variability through time; (5) the use of obsidian in daily practice and craft-working. Özet Bu makalede, Orta Anadolu'da, Konya ovasında bulunan Neolitik dönem merkezi Çatalhöyük'te 50 yıldır yapılan obsidiyen çalışmaları incelenmiştir. Makalede, konuyla ilgili bir dizi temel sorun ele alınmıştır: (1) yerleşim yerinde bulunan hammaddenin kaynağı, yerleşimde kullanılan obsidiyen aletler ve biçimleri, ayrıca Çatalhöyük'ün bu hammaddenin bölgesel ve ötesinde yaygınlaştırılması açısından önemi; (2) mezar kayıtlarında ve diğer kayıtlarda bulunan bazı obsidiyen eşyaların iddia edilen cinsiyet ilişkileri; (3) yerleşimdeki obsidiyen tüketimi ve dağılımının sosyal açıdan öneminin daha genel bir değerlendirmesi, depolama ve hediye etme fenomeni dahil, ayrıca bir bina veya bireyin yaşamının sona ermesiyle sosyal kimliklerin ve bazı ritüel davranışların oluşmasında tasarıların önemi; (4) zaman içinde tekno-tipolojik ve hammadde değişkenliği; (5) günlük uygulamada ve zanaat çalışmalarında obsidiyenin kullanımı.